USG węzłów chłonnych

Badanie USG węzłów chłonnych najczęściej obejmuje węzły podżuchwowe, szyjne, karkowe, nad- i podobojczykowe, pachowe oraz pachwinowe. Wymienione węzły znajdują się w okolicy tarczycy, piersi oraz narządów rodnych. Są to narządy, których choroby stanowią dużą część diagnozowanych rokrocznie u kobiet w Polsce, dlatego ich badanie jest tak ważne. Każdy przewlekły ból o nieznanych przyczynach oraz wykryta zmiana (guzek, zgrubienie) powinny zostać sprawdzone w USG. Zmiany, a nawet nieznaczne powiększenie węzłów może bowiem świadczyć o poważniejszej chorobie okolicznego narządu.

Badanie USG węzłów chłonnych musi obejmować wykonanie serii przekrojów poprzecznych i podłużnych przez ich miąższ. Szczególną uwagę zwraca się na wielkość węzłów, gdzie za powiększone uważa się te, których jeden wymiar przekracza 5mm. Należy zawsze starać się zróżnicować przyczynę powieszenia węzłów chłonnych (węzły zapalne od nowotworowych). Przy wątpliwościach diagnostycznych co do charakteru zmian zawsze należy wykonać biopsję monitorowaną USG. Badanie węzłów chłonnych nie wymaga wcześniejszego przygotowania.

USG tarczycy

Wśród chorób tarczycy najczęściej rozpoznawanymi są nadczynność, niedoczynność, powiększenie tego narządu, tzw. wole oraz rak tarczycy. Wg ogólnopolskich statystyk, częściej na te choroby zapadają kobiety niż mężczyźni (na nadczynność, wole oraz raka czterokrotnie częściej, a na niedoczynność nawet pięciokrotnie częściej). Dlatego każda dorosła kobieta powinna systematycznie wykonywać badanie USG tarczycy, szczególnie jeśli w jej rodzinie występowały przypadki zachorowań.

USG tarczycy jest najważniejszym badaniem obrazowym tego narządu. Jest nieinwazyjne, bezbolesne i pozwala na dokładną ocenę gruczołu tarczowego i innych struktur znajdujących się na szyi, np. węzłów chłonnych i naczyń krwionośnych. Podczas badania lekarz ocenia położenie, wielkość oraz kształt tarczycy, a także wykrywa i mierzy ewentualne zmiany ogniskowe (guzy, torbiele). Na podstawie USG nie można jednoznacznie odpowiedzieć, czy zmiana jest złośliwa, ale zmiany o nieregularnych kształtach i nierównych granicach, z mikrozwapnieniami, ze zwiększonym przepływem krwi w  guzku, z towarzyszącym powiększeniem węzłów chłonnych szyjnych są bardziej „podejrzane” i wymagają bardziej szczegółowej diagnostyki, w tym biopsji. USG tarczycy nie wymaga wcześniejszego przygotowania.

USG tętnic kończyn dolnych (doppler)

Ryzyko zachorowania na żylaki kończyn dolnych jest czterokrotnie większe u kobiet niż u mężczyzn. Są to niebieskawe, poszerzone i kręte lub podłużne żyły widoczne na łydkach, a zgięciu kolanowym oraz na udach. Przyczyną powstawania żylaków jest wadliwa praca zastawek żylnych. Ryzyko zachorowania rośnie z wiekiem, częściej cierpią na nie kobiety, które często i długo stoją, przegrzewają nogi w saunie lub podczas gorących kąpieli, chodzą w butach na wysokim obcasie oraz u kobiet w ciąży.

Badaniem, które pozwala zlokalizować żyły z niewydolnymi zastawkami oraz miejsca nieprawidłowego przepływu krwi jest USG dopplerowskie. Zasada i przebieg tego badania są identyczne jak standardowych badań USG, różnicą jest zastosowana głowica. Wykorzystując zmiany długości fal ultradźwiękowych odbitych od poruszających się krwinek umożliwia ona ocenę przepływu krwi. Analizując odbitą falę można wykreślić kierunek i prędkość przepływu krwi. Lekarz wykonujący badanie widzi gdzie krew płynie szybciej, gdzie wolniej, a gdzie się cofa. Przystawka dopplerowska do aparatu USG umożliwia również zmierzenie przepływu krwi przez naczynia.
W przypadku tego typu badania nie ma potrzeby specjalnego przygotowania.

Ultrasonograficzne środki kontrastujące

Ultrasonografia wzmacniana kontrastem [Contrast Enhanced Ultrasonography, CEUS] jest znaną od lat metodą diagnostyki obrazowej. Pozostaje jednak metodą niszową, pomimo badań wskazujących w szczególnych przypadkach na jej wyższość nad tomografią. CEUS jest najbardziej przydatne w różnicowaniu zmian ogniskowych wątroby, znajduje jednak zastosowanie w diagnostyce innych narządów jak np. nerki, trzustka, serce oraz ocenie krążenia mózgowego.

Badanie wykorzystuje zjawisko wysokiej echogeniczności gazów. W istocie ultrasonograficzne środki kontrastowe są to mikropęcherzyki wypełnione gazem, które pacjentowi podaje się drogą dożylną. Po podaniu pozostają w układzie krążenia. Rozkładają się do substancji, które są metabolizowane w wątrobie lub nerkach, a gazy są eliminowane droga oddechową.

Obecność kontrastu powoduje zwiększenie natężenia fal, co daje wysoką rozdzielczość obrazu i niski poziom zakłóceń. Metoda ta uważana jest za bardziej bezpieczną niż badania z użyciem środków jodowych.
Istnieją przeciwwskazania wykonywania CEUS, należą do nich nadwrażliwość na podawane składniki, ciężkie choroby serca, ciąża i okres karmienia piersią.

Technika badania USG

Wykonanie badania USG nie wymaga specjalnego przygotowania. Jedynie przy badaniach narządów jamy brzusznej chorzy powinni być na czczo lub co najmniej 4-6 godzin pozostawać bez jedzenia. Umożliwia to dokładną ocenę dróg żółciowych, których wygląd zmienia się pod wpływem bodźców pokarmowych, jak i ułatwiają dobre uwidocznienie narządów nadbrzusza i śródbrzusza, a zwłaszcza trzustki, ponieważ przyjmowanie pokarmu przez dłuższy czas eliminuje maksymalnie obecność gazów w żołądku i jelitach.

usg

Badania USG jamy brzusznej należy wykonywać przed badaniem radiologicznym z użyciem białej papki barytowej. Zalegający w jelitach baryt utrudnia penetrację fal ultradźwiękowych, co w efekcie powoduje uzyskiwanie złej jakości obrazów USG. Badanie narządów miednicy małej należy wykonywać przy maksymalnie wypełnionym pęcherzu moczonym. Mocz dobrze przewodzi fale ultradźwiękowe, co znacznie ułatwia uzyskiwanie dobrej jakości obrazów.

Większość badań USG wykonuje się w pozycji leżącej na wznak. Przed badaniem skóra zostaje pokryta specjalnym żelem, w celu uzyskania pełnego kontaktu sondy z ciałem.
Badanie USG trwa z reguły od kilku do kilkunastu minut i jest bezbolesne.

Metody badań ultradźwiękowych

W diagnostyce stosowane są 4 rodzaje badań USG.
W badaniach poprzez skórę chorego sonda aparatu bezpośrednio przylega do skóry osoby badanej. Metodą tą wykonuje się większość badań rutynowych. Kolejną metodą jest badanie za pomocą sondy wprowadzonej do jam ciała (odbytu, pochwy, pęcherza moczowego). Istnieją również metody wprowadzania sond ultradźwiękowych na gastrofiberoskopach do światła żołądka i dwunastnicy, co pozwala na uzyskanie obrazu trzustki, dróg żółciowych i wątroby od strony wewnętrznej.

676878_ultrasound_2

Podczas zabiegów chirurgicznych wykonuje się badania śródoperacyjne, w których sondę przesuwa się po powierzchni narządów przy otwartych powłokach jamy brzusznej. Wykonuje się je w celu lokalizacji złogów (kamieni) w drogach żółciowych i w nerkach oraz wyszukania małych zmian nowotworowych w wątrobie.
Badania śródoperacyjne stosuje się również w neurochirurgii poprzez otwory trepanacyjne w czaszce. Ostatnią metodą są badania w kąpieli wodnej (metoda immersyjna), którymi bada się narządy leżące powierzchownie, głównie sutki oraz całe ciało u małych dzieci. W metodzie tej sondy umocowane są pod wodą, w której zanurza się badany narząd. W czasie badania sondy przesuwają się automatycznie.

Badania USG dopplerowskie

Zjawisko Dopplera polega na rejestracji fali akustycznej, którą wytwarza krew przepływająca przez naczynia krwionośne i przekształceniu jej w obraz. Kolor obrazu zależy od kierunku przemieszczania się strumienia krwi do lub od detektora rejestrującego fale akustyczne. Zamiana częstotliwości fali odbitej względem padającej zostaje przetworzona na sygnał słyszalny i zarejestrowana na oscyloskopie lub graficznie.

1161377_mam

Badania dopplerowskie wnoszą wiele istotnych informacji o czynności narządów lub tkanek dzięki możliwości półilościowej lub ilościowej oceny wielkości i szybkości przepływu krwi w poszczególnych naczyniach krwionośnych.
Zjawisko Dopplera znalazło duże praktyczne zastosowanie w ocenie przepływu krwi w naczyniach mózgowych, tętnicy szyjnej wspólnej, tętnicy kręgowej (unaczynniają głowę), jamach serca, żyle wrotnej (doprowadza krew do wątroby) oraz naczyniach krwionośnych kończyn górnych i dolnych. USG dopplerowskie wykonywane jest również kobietom w ciąży w celu rejestracji czynności serca płodu. Kodowanie szybkości i wielkości przepływu krwi za pomocą koloru (tzw. kolorowy Doppler) umożliwiło obrazowanie naczyń krwionośnych o średnicy poniżej 10mm.

USG szyi, USG tarczycy

Badanie ultrasonograficzne szyi umożliwia ocenę ślinianek (przyusznych i podżuchwowych), tarczycy, węzłów chłonnych (szyi, nadobojczykowych i podobojczykowych), ewentualnych zmian, np. torbieli, a także żył i tętnic szyjnych. Na badanie kierowani są pacjenci odczuwający bóle szyi i zawroty głowy, u których zwiększył się obwód szyi oraz mają wyczuwalne guzki w tej okolicy lub długotrwałą chrypkę.
Choroby, przy których powinno się okresowo powtarzać USG szyi to m.in. choroby tarczycy (szczególnie wole guzkowe, nadczynność, niedoczynność oraz zapalenie tarczycy), choroby związane z powiększeniem węzłów chłonnych szyi, choroby ślinianek oraz zmiany miażdżycowe naczyń szyjnych. W tym ostatnim przypadku wykonuje się badanie żył i tętnic szyi metodą Dopplera. Umożliwia ono ocenę szybkości przepływu krwi w naczyniach krwionośnych oraz ich drożność.

USG szyi w chorobach tarczycy umożliwia określenie położenia i wielkości gruczołu, a także echogeniczności jego miąższu. Podczas badania można ocenić czy w tarczycy znajdują się guzy, a jeśli tak to gdzie są położone, jakie mają wymiary i czy ich wygląd sugeruje, że mogą mieć charakter nowotworowy. USG szyi wykonuje się zawsze przed biopsją tarczycy w celu dokładnego określenia miejsca, z którego ma zostać pobrany materiał.

USG w diagnostyce ginekologicznej

USG w diagnostyce ginekologicznej
Badanie ultrasonograficzne w ginekologii, będące uzupełnieniem badania klinicznego, pozwala obserwować poszczególne narządy miednicy mniejszej. Obserwacja macicy przy pomocy aparatu USG pozwala określić jej wielkość (długość, grubość i szerokość trzonu), położenie w jamie brzusznej, stosunek wielkości trzonu do szyjki. Najczęściej wskazaniem do badania jest podejrzenie mięśniaków macicy, w celu określenia ich lokalizacji i wielkości. W trakcie badania określa się również śluzówkę jamy macicy, obserwując jej grubość, co ma szczególne znaczenie w jej przerostach różnego pochodzenia. USG jest pomocne także przy potwierdzeniu obecności wkładki wewnątrzmacicznej, a także przy określeniu jej dokładnej lokalizacji.

676878_ultrasound_2

Ultrasonografia ma również olbrzymie znaczenie dla szybkiego diagnozowania ciążowej choroby trofoblastycznej. Wraz z oznaczeniem w surowicy krwi gonadotropiny kosmówkowej (HCG) pozwala w sposób niemal pewny określić tę chorobę.

Ważnym wskazaniem do wykonania USG jajników są: guzy jajników, podejrzenie ciąży pozamacicznej (ekotopowej), diagnostyka owulacji i ocena stanu jajników. Obrazy guzów jajnika są różne. Najczęściej mają postać jedno lub wielokomórkowej torbieli, ale bywają też o strukturze litej lub mieszanej. Ocenę ultrasonograficzną jajników wykonuje się podejrzeniu zespołu policystycznych jajników, w celu oceny owulacji, kontroli reakcji jajnika na leki stymulujące jajeczkowanie.

USG wykonywane podczas ciąży

USG to pierwsze, podstawowe i nieinwazyjne badanie prenatalne, czyli takie, którym poddawane jest dziecko w łonie matki. Pierwsze USG wykonywane jest rutynowo między 11 a 14 tygodniem ciąży. Dzięki niemu lekarz może sprawdzić, czy wszystkie narządy dziecka rozwijają się prawidłowo, a potomek nie jest obarczony zespołem Downa lub Turnara.

usg2

Specjalista powinien zwrócić uwagę na nawet niewielkie przejaśnienie w okolicach karku u płodu, gdyż może ono świadczyć o chorobie serca lub zespole Downa. Następne USG jest wykonywane w 18-22 tygodniu ciąży, wtedy zwykle można rozpoznać płeć dziecka, a na ekranie aparatu doskonale widać, jak rozwija się serce i czy dziecko nie ma żadnych wad. Wykrycie nieprawidłowości w tym czasie może być wskazówką do przeprowadzenia zabiegu operacyjnego w łonie matki. Takie zabiegi obecnie wykonuje się także w Polsce w specjalistycznych ośrodkach. Ostatnie USG można przeprowadzić między 28 a 32 tygodniem ciąży, dzięki niemu lekarz może upewnić się, że dziecko rozwija się prawidłowo.
Podczas badania ultrasonograficznego najważniejsze są umiejętności specjalisty przeprowadzającego badanie. Mniejsze znaczenie ma, czy obraz jest wielowymiarowy. Jednakże aparaty trój lub czterowymiarowe pokazują dziecko w sposób bardzo realistyczny. Kobietom po 35 roku życia zaleca się wykonanie tzw. USG genetycznego. Badanie to jest przeprowadzane bardzo szczegółowo, na odpowiednim sprzęcie i trwa dłużej niż standardowe.

Szukaj