USG jamy brzusznej

Wykonanie USG jamy brzusznej daje możliwość najszybszej oceny stanu narządów znajdujących się w jej obrębie oraz postawienia diagnozy już podczas wykonywania badania. Pozwala ono na dokonanie oceny budowy, stanu, wielkości i kształtu takich narządów jak: wątroba, pęcherzyk żółciowy, trzustka, śledziona, przewód pokarmowy, nerki, naczynia krwionośne i zaotrzewnowe, śródbrzusze i węzły chłonne, pęcherz moczowy oraz narządy znajdujące się w miednicy mniejszej.
Ważnym wskazaniem do wykonania badania jest ból brzucha u dziecka, biegunki, zaparcia, wymioty oraz brak apetytu. Jednakże badanie USG jamy brzusznej powinno być wykonywane profilaktycznie u wszystkich dzieci w pierwszym roku życia, jako badanie o charakterze przesiewowym.
Jak należy przygotować dziecko do badania – noworodki i niemowlęta nie wymagają żadnego specjalnego przygotowania. Zaleca się jedynie zabrać ze sobą smoczek w celu uspokojenia dziecka oraz butelkę z płynem do picia (woda, glukoza). Jednakże nie należy karmić dziecka bezpośrednio przed wykonaniem badania. U starszych dzieci wystarczy 4 godzinny odstęp od ostatniego posiłku oraz wypicie pewnej ilości wody w celu wypełnienia pęcherza moczowego w momencie badania. Nastolatki ze skłonnością do zaparć i z zaburzeniami motoryki jelit wymagają wcześniejszej lekkostrawnej diety oraz podania łagodnych środków przeczyszczających.
Badanie jest nieszkodliwe i bezbolesne, nie istnieją żadne przeciwwskazania do wykonania.

USG stawów biodrowych

Kliniczne badania stawów biodrowych są wykonywane w okresie noworodkowym i każdorazowo przy okazji kolejnych badań pediatrycznych. Zatem wrodzone zwichnięcie stawów biodrowych może być rozpoznanie już w pierwszym badaniu. Jednakże dopiero w 3 – 4 miesiącu życia dziecka dochodzi do kostnienia główek kości udowych i wówczas dobrze widoczne stają się dysplazja lub zaburzenia uwapnienia kości. Dlatego w tym okresie warto wykonać USG stawów biodrowych u niemowląt, ponieważ pozwala ono na dokładne przeanalizowanie ich budowy. Możliwość powszechnego stosowania aparatu USG odsunęła konieczność wykonywania badań rentgenowskich. Wykonuje się je tylko wtedy, gdy badanie USG nie wyjaśnia sprawy.
Quick bite
Najczęstszym schorzeniem występującym w wieku niemowlęcym jest dysplazja stawów biodrowych – wymaga leczenia poprzez szerokie ułożenie w pieluchach lub szynie. Nie leczone prowadzi do zmian zwyrodnieniowych w wieku dojrzałym.
Dziecko nie wymaga żadnych specjalnych przygotowań przed wykonaniem badania USG, poza tym jest ono całkowicie bezpieczne i bezbolesne dla dziecka. W oddziale noworodkowym, zaraz po urodzeniu każde dziecko ma wykonywane badanie lekarskie stawów biodrowych. Jeśli stwierdza się nieprawidłowości, sugerowane jest pilne wykonanie badania USG – ocena stawów biodrowych metodą Grafa. Ocena IIa oraz IIb – nie wymaga leczenia, natomiast IIc – wymaga obserwacji i podjęcia ewentualnego leczenia. Bezwzględnego leczenia wymaga ocena D, III oraz IV.

USG przezciemiączkowe mózgu

USG przezciemiączkowe mózgu zalecane jest niemowlętom, u których badanie USG w okresie ciąży sugerowało jakiekolwiek nieprawidłowości. Szczególnym wskazaniem są zaburzenia cyrkulacji płynu mózgowo-rdzeniowego (wodogłowie) i inne poważne wady wrodzone mózgu. U starszych niemowląt zaleca się je, jeśli główka niemowlęcia rośnie zbyt szybko lub zbyt wolno. Można je wykonać dopóki dziecku nie zarośnie ciemiączko, czyli nawet do 18 miesiąca życia. W praktyce wykonywane jest u noworodków i niemowląt około 8-10 miesiąca, ponieważ w późniejszym okresie zmniejszają się wymiary ciemiączka, co wpływa na ograniczenie dokładności badania.
usg tarczycy
Obraz badania USG przezciemiączkowego pozwala ocenić stan morfologiczny struktur mózgu, wykryć zaburzenia poporodowe i wady wrodzone oraz ewentualne istniejące guzy w mózgu lub inne choroby rozrostowe.

Badanie przezciemiączkowe powinno być wykonane profilaktycznie u wszystkich dzieci w pierwszym roku życia jako badanie mające charakter przesiewowy. Przed wykonaniem badania nie są potrzebne żadne specjalne przygotowania, jest zupełnie bezbolesne i całkowicie bezpieczne dla dziecka. Można je wykonać w każdej chwili, w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych, ponieważ nie istnieją żadne przeciwskazania medyczne takie jak np. choroba dziecka, gorączka. Jedynie u starszych niemowląt może powodować stres, który zmniejszamy łagodnymi środkami uspokajającymi.

USG ślinianek, węzłów chłonnych, moszny i kanałów pachwinowych

Ważnym wskazaniem do wykonania badania USG pachwin i moszny u dzieci są widoczne wady wrodzone w budowie tego narządu oraz stany zapalne i urazy jąder i najądrzy. Wykonuje się je także w przypadku zaburzenia ukrwienia jąder i najądrzy oraz aby skontrolować budowę powrózków nasiennych w przypadku żylaków powrózka. Badanie USG moszny i kanałów pachwinowych daje obraz patologii tego obszaru w przypadku przepuklin, wodniaków, zaburzeń zstępowania jąder (wnętrostwo całkowite lub częściowe).
usg2
Badanie USG ślinianek u dzieci umożliwia ocenę wielkości, budowę i strukturę ślinianek przyusznych, podżuchwowych oraz podjęzykowych, dając obraz ich patologii. Badanie jest bezbolesne i całkowicie bezpieczne, ale wymaga współpracy lekarza z badanym pacjentem, dlatego najczęściej wykonuje się je u dzieci nieco starszych. Najważniejszymi wskazaniami do wykonania tego badania są stany zapalne ślinianek, kamica z upośledzonym odpływem wydzieliny, guzy. Przed wykonaniem badania nie są konieczne żadne przygotowania.

USG węzłów chłonnych szyi pozwala na ocenę ich wielkości i budowy anatomicznej. Wskazaniem do wykonania badania tego obszaru jest limfadenopatia zapalna, diagnoza i kontrola przebiegu chłoniaków, kontrola przebiegu białaczki. Podobnie jak w poprzednich przypadkach nie jest konieczne specjalne przygotowanie do badania i przebiega ono bezboleśnie.

USG ginekologiczne przez powłoki brzuszne

Ginekologiczne USG metodą przez powłoki brzuszne wykonywane jest u dziewczynek oraz kobiet, które nie rozpoczęły współżycia oraz u kobiet w ciąży od ok. 15. tygodnia ciąży (w okresie między 10. a 15. tygodniem jest jeszcze możliwe wykonanie USG dopochwowego oraz już można wykonywać USG przezbrzuszne). Rozdzielczość obrazu w tym badaniu (w porównaniu z badaniem dopochwowym) jest niestety słabsza, dlatego pozostałym kobietom podczas wizyt ginekologicznych raczej się go nie wykonuje.

Badania usgW celu dobrego uwidocznienia macicy i jej przydatków, czyli głównie jajników konieczne jest dobre wypełnienie pęcherza moczowego. Podczas USG mierzy długość, grubość i szerokość trzonu macicy i jajników, grubość błony śluzowej macicy tzw. endometrium oraz wymiary ewentualnych zmian, np. torbieli.

USG przezbrzuszne kobiet w ciąży może zostać wykonane w technologii 2D, 3D lub 4D. USG 2D ukazuje płaskie przekroje ciała płodu. W USG 3D można zobaczyć trójwymiarową rekonstrukcję obrazu płodu, czyli wyraźny i łatwy do odczytania dla każdego obraz dziecka. Natomiast w USG 4D oglądamy obraz trójwymiarowy w czasie rzeczywistym, czyli ruchy płodu oraz pracę serca.

Wszystkie rodzaje USG położniczych mają na celu kontrolę prawidłowego wzrostu płodu oraz jak najszybsze wykrycie ewentualnych wad.

Pierwsze badanie USG piersi

usg warszawaBadanie USG piersi jest badaniem bezbolesnym, nieinwazyjnym i bezpiecznym. Wykonuje się je kobietom w ciąży oraz zaleca kobietom do 40. roku życia jako element profilaktyki chorób piersi, jak również u kobietom starszym z bogato rozwiniętą tkanką gruczołową jako badanie uzupełniające po mammografii. Przy pomocy badania USG piersi można ocenić strukturę gruczołu oraz przestrzeni pod pachami i określić charakter ewentualnie wykrytych zmian. USG można wykonać w dowolnym dniu cyklu. Jednak najlepiej zrobić to w jego pierwszej połowie, np. w tygodniu po zakończeniu miesiączki.

Przed wykonaniem badania lekarz przeprowadza z pacjentką wywiad, który powinien zawierać informacje o porodach i ewentualnym karmieniu piersią, aktualnie przyjmowanych lekach hormonalnych, przebytych chorobach piersi, operacjach gruczołu oraz przypadkach nowotworów jajnika i piersi w rodzinie.

Badanie odbywa się w ten sposób, że pacjentka kładzie się na kozetce i zakłada rękę za głowę, tak aby pierś była możliwie najbardziej spłaszczona. W celu ułatwienia prowadzenia sondy, piersi smaruje się żelem. Lekarz przesuwa głowicę i obserwuje obraz na monitorze. Po badaniu pacjentka dostaje wydruk zdjęć oraz opis.

USG ginekologiczne dopochwowe (endowaginalne, transwaginalne)

USG dopochwowe, zwane również endowaginalnym lub transwaginalnym, polega na wprowadzeniu specjalnej cienkiej, podłużnej sondy bezpośrednio do pochwy kobiety. Sonda każdorazowo umieszczana jest w jednorazowej gumowej osłonce oraz pokrywana żelem do badań USG, w celu ułatwienia wprowadzenia jej do pochwy. Badanie to jest nieinwazyjne, chociaż dla niektórych kobiet (szczególnie dla tych, które nie rozpoczęły współżycia lub nie rodziły, może być nieprzyjemne, a nawet bolesne).
usg2USG dopochwowe, dzięki bliskości oglądanego narządu, umożliwia bardzo dokładną ocenę macicy i jajników oraz czasami pęcherza moczowego, a nawet jelit przylegających do narządów rodnych. Uważa się, że dopochwowe badanie USG jest znacznie dokładniejszą metodą diagnostyki chorób kobiecego układu rozrodczego niż badanie USG przez powłoki brzuszne.

Dopochwowe USG powinno być elementem każdej wizyty u ginekologa. Każda zdrowa kobieta powinna wykonywać to badanie przynajmniej raz w roku (maksymalnie co dwa lata), a jeśli w bliskiej rodzinie (u mamy lub babci) występowały choroby macicy, nawet co pół roku. Badanie to jest wykonywane we wczesnej ciąży, do 10., a nawet 15. tygodnia. USG dopochwowego raczej unika się w przypadku badania kobiet, które nie rozpoczęły współżycia.

USG węzłów chłonnych

Quick biteBadanie USG węzłów chłonnych najczęściej obejmuje węzły podżuchwowe, szyjne, karkowe, nad- i podobojczykowe, pachowe oraz pachwinowe. Wymienione węzły znajdują się w okolicy tarczycy, piersi oraz narządów rodnych. Są to narządy, których choroby stanowią dużą część diagnozowanych rokrocznie u kobiet w Polsce, dlatego ich badanie jest tak ważne. Każdy przewlekły ból o nieznanych przyczynach oraz wykryta zmiana (guzek, zgrubienie) powinny zostać sprawdzone w USG. Zmiany, a nawet nieznaczne powiększenie węzłów może bowiem świadczyć o poważniejszej chorobie okolicznego narządu.

Badanie USG węzłów chłonnych musi obejmować wykonanie serii przekrojów poprzecznych i podłużnych przez ich miąższ. Szczególną uwagę zwraca się na wielkość węzłów, gdzie za powiększone uważa się te, których jeden wymiar przekracza 5mm. Należy zawsze starać się zróżnicować przyczynę powieszenia węzłów chłonnych (węzły zapalne od nowotworowych). Przy wątpliwościach diagnostycznych co do charakteru zmian zawsze należy wykonać biopsję monitorowaną USG. Badanie węzłów chłonnych nie wymaga wcześniejszego przygotowania.

USG tarczycy

Wśród chorób tarczycy najczęściej rozpoznawanymi są nadczynność, niedoczynność, powiększenie tego narządu, tzw. wole oraz rak tarczycy. Wg ogólnopolskich statystyk, częściej na te choroby zapadają kobiety niż mężczyźni (na nadczynność, wole oraz raka czterokrotnie częściej, a na niedoczynność nawet pięciokrotnie częściej). Dlatego każda dorosła kobieta powinna systematycznie wykonywać badanie USG tarczycy, szczególnie jeśli w jej rodzinie występowały przypadki zachorowań.

usg tarczycy

USG tarczycy jest najważniejszym badaniem obrazowym tego narządu. Jest nieinwazyjne, bezbolesne i pozwala na dokładną ocenę gruczołu tarczowego i innych struktur znajdujących się na szyi, np. węzłów chłonnych i naczyń krwionośnych. Podczas badania lekarz ocenia położenie, wielkość oraz kształt tarczycy, a także wykrywa i mierzy ewentualne zmiany ogniskowe (guzy, torbiele). Na podstawie USG nie można jednoznacznie odpowiedzieć, czy zmiana jest złośliwa, ale zmiany o nieregularnych kształtach i nierównych granicach, z mikrozwapnieniami, ze zwiększonym przepływem krwi w  guzku, z towarzyszącym powiększeniem węzłów chłonnych szyjnych są bardziej „podejrzane” i wymagają bardziej szczegółowej diagnostyki, w tym biopsji. USG tarczycy nie wymaga wcześniejszego przygotowania.

USG tętnic kończyn dolnych (doppler)

usg dopplerRyzyko zachorowania na żylaki kończyn dolnych jest czterokrotnie większe u kobiet niż u mężczyzn. Są to niebieskawe, poszerzone i kręte lub podłużne żyły widoczne na łydkach, a zgięciu kolanowym oraz na udach. Przyczyną powstawania żylaków jest wadliwa praca zastawek żylnych. Ryzyko zachorowania rośnie z wiekiem, częściej cierpią na nie kobiety, które często i długo stoją, przegrzewają nogi w saunie lub podczas gorących kąpieli, chodzą w butach na wysokim obcasie oraz u kobiet w ciąży.

Badaniem, które pozwala zlokalizować żyły z niewydolnymi zastawkami oraz miejsca nieprawidłowego przepływu krwi jest USG dopplerowskie. Zasada i przebieg tego badania są identyczne jak standardowych badań USG, różnicą jest zastosowana głowica. Wykorzystując zmiany długości fal ultradźwiękowych odbitych od poruszających się krwinek umożliwia ona ocenę przepływu krwi. Analizując odbitą falę można wykreślić kierunek i prędkość przepływu krwi. Lekarz wykonujący badanie widzi gdzie krew płynie szybciej, gdzie wolniej, a gdzie się cofa. Przystawka dopplerowska do aparatu USG umożliwia również zmierzenie przepływu krwi przez naczynia.
W przypadku tego typu badania nie ma potrzeby specjalnego przygotowania.