USG ginekologiczne przez powłoki brzuszne

Ginekologiczne USG metodą przez powłoki brzuszne wykonywane jest u dziewczynek oraz kobiet, które nie rozpoczęły współżycia oraz u kobiet w ciąży od ok. 15. tygodnia ciąży (w okresie między 10. a 15. tygodniem jest jeszcze możliwe wykonanie USG dopochwowego oraz już można wykonywać USG przezbrzuszne). Rozdzielczość obrazu w tym badaniu (w porównaniu z badaniem dopochwowym) jest niestety słabsza, dlatego pozostałym kobietom podczas wizyt ginekologicznych raczej się go nie wykonuje.

W celu dobrego uwidocznienia macicy i jej przydatków, czyli głównie jajników konieczne jest dobre wypełnienie pęcherza moczowego. Podczas USG mierzy długość, grubość i szerokość trzonu macicy i jajników, grubość błony śluzowej macicy tzw. endometrium oraz wymiary ewentualnych zmian, np. torbieli.

USG przezbrzuszne kobiet w ciąży może zostać wykonane w technologii 2D, 3D lub 4D. USG 2D ukazuje płaskie przekroje ciała płodu. W USG 3D można zobaczyć trójwymiarową rekonstrukcję obrazu płodu, czyli wyraźny i łatwy do odczytania dla każdego obraz dziecka. Natomiast w USG 4D oglądamy obraz trójwymiarowy w czasie rzeczywistym, czyli ruchy płodu oraz pracę serca.

Wszystkie rodzaje USG położniczych mają na celu kontrolę prawidłowego wzrostu płodu oraz jak najszybsze wykrycie ewentualnych wad.

Pierwsze badanie USG piersi

usg warszawaBadanie USG piersi jest badaniem bezbolesnym, nieinwazyjnym i bezpiecznym. Wykonuje się je kobietom w ciąży oraz zaleca kobietom do 40. roku życia jako element profilaktyki chorób piersi, jak również u kobietom starszym z bogato rozwiniętą tkanką gruczołową jako badanie uzupełniające po mammografii. Przy pomocy badania USG piersi można ocenić strukturę gruczołu oraz przestrzeni pod pachami i określić charakter ewentualnie wykrytych zmian. USG można wykonać w dowolnym dniu cyklu. Jednak najlepiej zrobić to w jego pierwszej połowie, np. w tygodniu po zakończeniu miesiączki.

Przed wykonaniem badania lekarz przeprowadza z pacjentką wywiad, który powinien zawierać informacje o porodach i ewentualnym karmieniu piersią, aktualnie przyjmowanych lekach hormonalnych, przebytych chorobach piersi, operacjach gruczołu oraz przypadkach nowotworów jajnika i piersi w rodzinie.

Badanie odbywa się w ten sposób, że pacjentka kładzie się na kozetce i zakłada rękę za głowę, tak aby pierś była możliwie najbardziej spłaszczona. W celu ułatwienia prowadzenia sondy, piersi smaruje się żelem. Lekarz przesuwa głowicę i obserwuje obraz na monitorze. Po badaniu pacjentka dostaje wydruk zdjęć oraz opis.

USG ginekologiczne dopochwowe (endowaginalne, transwaginalne)

USG dopochwowe, zwane również endowaginalnym lub transwaginalnym, polega na wprowadzeniu specjalnej cienkiej, podłużnej sondy bezpośrednio do pochwy kobiety. Sonda każdorazowo umieszczana jest w jednorazowej gumowej osłonce oraz pokrywana żelem do badań USG, w celu ułatwienia wprowadzenia jej do pochwy. Badanie to jest nieinwazyjne, chociaż dla niektórych kobiet (szczególnie dla tych, które nie rozpoczęły współżycia lub nie rodziły, może być nieprzyjemne, a nawet bolesne).
usg2USG dopochwowe, dzięki bliskości oglądanego narządu, umożliwia bardzo dokładną ocenę macicy i jajników oraz czasami pęcherza moczowego, a nawet jelit przylegających do narządów rodnych. Uważa się, że dopochwowe badanie USG jest znacznie dokładniejszą metodą diagnostyki chorób kobiecego układu rozrodczego niż badanie USG przez powłoki brzuszne.

Dopochwowe USG powinno być elementem każdej wizyty u ginekologa. Każda zdrowa kobieta powinna wykonywać to badanie przynajmniej raz w roku (maksymalnie co dwa lata), a jeśli w bliskiej rodzinie (u mamy lub babci) występowały choroby macicy, nawet co pół roku. Badanie to jest wykonywane we wczesnej ciąży, do 10., a nawet 15. tygodnia. USG dopochwowego raczej unika się w przypadku badania kobiet, które nie rozpoczęły współżycia.

USG węzłów chłonnych

Quick biteBadanie USG węzłów chłonnych najczęściej obejmuje węzły podżuchwowe, szyjne, karkowe, nad- i podobojczykowe, pachowe oraz pachwinowe. Wymienione węzły znajdują się w okolicy tarczycy, piersi oraz narządów rodnych. Są to narządy, których choroby stanowią dużą część diagnozowanych rokrocznie u kobiet w Polsce, dlatego ich badanie jest tak ważne. Każdy przewlekły ból o nieznanych przyczynach oraz wykryta zmiana (guzek, zgrubienie) powinny zostać sprawdzone w USG. Zmiany, a nawet nieznaczne powiększenie węzłów może bowiem świadczyć o poważniejszej chorobie okolicznego narządu.

Badanie USG węzłów chłonnych musi obejmować wykonanie serii przekrojów poprzecznych i podłużnych przez ich miąższ. Szczególną uwagę zwraca się na wielkość węzłów, gdzie za powiększone uważa się te, których jeden wymiar przekracza 5mm. Należy zawsze starać się zróżnicować przyczynę powieszenia węzłów chłonnych (węzły zapalne od nowotworowych). Przy wątpliwościach diagnostycznych co do charakteru zmian zawsze należy wykonać biopsję monitorowaną USG. Badanie węzłów chłonnych nie wymaga wcześniejszego przygotowania.

USG tarczycy

Wśród chorób tarczycy najczęściej rozpoznawanymi są nadczynność, niedoczynność, powiększenie tego narządu, tzw. wole oraz rak tarczycy. Wg ogólnopolskich statystyk, częściej na te choroby zapadają kobiety niż mężczyźni (na nadczynność, wole oraz raka czterokrotnie częściej, a na niedoczynność nawet pięciokrotnie częściej). Dlatego każda dorosła kobieta powinna systematycznie wykonywać badanie USG tarczycy, szczególnie jeśli w jej rodzinie występowały przypadki zachorowań.

usg tarczycy

USG tarczycy jest najważniejszym badaniem obrazowym tego narządu. Jest nieinwazyjne, bezbolesne i pozwala na dokładną ocenę gruczołu tarczowego i innych struktur znajdujących się na szyi, np. węzłów chłonnych i naczyń krwionośnych. Podczas badania lekarz ocenia położenie, wielkość oraz kształt tarczycy, a także wykrywa i mierzy ewentualne zmiany ogniskowe (guzy, torbiele). Na podstawie USG nie można jednoznacznie odpowiedzieć, czy zmiana jest złośliwa, ale zmiany o nieregularnych kształtach i nierównych granicach, z mikrozwapnieniami, ze zwiększonym przepływem krwi w  guzku, z towarzyszącym powiększeniem węzłów chłonnych szyjnych są bardziej „podejrzane” i wymagają bardziej szczegółowej diagnostyki, w tym biopsji. USG tarczycy nie wymaga wcześniejszego przygotowania.

USG tętnic kończyn dolnych (doppler)

usg dopplerRyzyko zachorowania na żylaki kończyn dolnych jest czterokrotnie większe u kobiet niż u mężczyzn. Są to niebieskawe, poszerzone i kręte lub podłużne żyły widoczne na łydkach, a zgięciu kolanowym oraz na udach. Przyczyną powstawania żylaków jest wadliwa praca zastawek żylnych. Ryzyko zachorowania rośnie z wiekiem, częściej cierpią na nie kobiety, które często i długo stoją, przegrzewają nogi w saunie lub podczas gorących kąpieli, chodzą w butach na wysokim obcasie oraz u kobiet w ciąży.

Badaniem, które pozwala zlokalizować żyły z niewydolnymi zastawkami oraz miejsca nieprawidłowego przepływu krwi jest USG dopplerowskie. Zasada i przebieg tego badania są identyczne jak standardowych badań USG, różnicą jest zastosowana głowica. Wykorzystując zmiany długości fal ultradźwiękowych odbitych od poruszających się krwinek umożliwia ona ocenę przepływu krwi. Analizując odbitą falę można wykreślić kierunek i prędkość przepływu krwi. Lekarz wykonujący badanie widzi gdzie krew płynie szybciej, gdzie wolniej, a gdzie się cofa. Przystawka dopplerowska do aparatu USG umożliwia również zmierzenie przepływu krwi przez naczynia.
W przypadku tego typu badania nie ma potrzeby specjalnego przygotowania.

Ultrasonograficzne środki kontrastujące

Ultrasonografia wzmacniana kontrastem [Contrast Enhanced Ultrasonography, CEUS] jest znaną od lat metodą diagnostyki obrazowej. Pozostaje jednak metodą niszową, pomimo badań wskazujących w szczególnych przypadkach na jej wyższość nad tomografią. CEUS jest najbardziej przydatne w różnicowaniu zmian ogniskowych wątroby, znajduje jednak zastosowanie w diagnostyce innych narządów jak np. nerki, trzustka, serce oraz ocenie krążenia mózgowego.

Badania usg

Badanie wykorzystuje zjawisko wysokiej echogeniczności gazów. W istocie ultrasonograficzne środki kontrastowe są to mikropęcherzyki wypełnione gazem, które pacjentowi podaje się drogą dożylną. Po podaniu pozostają w układzie krążenia. Rozkładają się do substancji, które są metabolizowane w wątrobie lub nerkach, a gazy są eliminowane droga oddechową.

Obecność kontrastu powoduje zwiększenie natężenia fal, co daje wysoką rozdzielczość obrazu i niski poziom zakłóceń. Metoda ta uważana jest za bardziej bezpieczną niż badania z użyciem środków jodowych.
Istnieją przeciwwskazania wykonywania CEUS, należą do nich nadwrażliwość na podawane składniki, ciężkie choroby serca, ciąża i okres karmienia piersią.

Technika badania USG

Wykonanie badania USG nie wymaga specjalnego przygotowania. Jedynie przy badaniach narządów jamy brzusznej chorzy powinni być na czczo lub co najmniej 4-6 godzin pozostawać bez jedzenia. Umożliwia to dokładną ocenę dróg żółciowych, których wygląd zmienia się pod wpływem bodźców pokarmowych, jak i ułatwiają dobre uwidocznienie narządów nadbrzusza i śródbrzusza, a zwłaszcza trzustki, ponieważ przyjmowanie pokarmu przez dłuższy czas eliminuje maksymalnie obecność gazów w żołądku i jelitach.

usg

Badania USG jamy brzusznej należy wykonywać przed badaniem radiologicznym z użyciem białej papki barytowej. Zalegający w jelitach baryt utrudnia penetrację fal ultradźwiękowych, co w efekcie powoduje uzyskiwanie złej jakości obrazów USG. Badanie narządów miednicy małej należy wykonywać przy maksymalnie wypełnionym pęcherzu moczonym. Mocz dobrze przewodzi fale ultradźwiękowe, co znacznie ułatwia uzyskiwanie dobrej jakości obrazów.

Większość badań USG wykonuje się w pozycji leżącej na wznak. Przed badaniem skóra zostaje pokryta specjalnym żelem, w celu uzyskania pełnego kontaktu sondy z ciałem.
Badanie USG trwa z reguły od kilku do kilkunastu minut i jest bezbolesne.

Metody badań ultradźwiękowych

W diagnostyce stosowane są 4 rodzaje badań USG.
W badaniach poprzez skórę chorego sonda aparatu bezpośrednio przylega do skóry osoby badanej. Metodą tą wykonuje się większość badań rutynowych. Kolejną metodą jest badanie za pomocą sondy wprowadzonej do jam ciała (odbytu, pochwy, pęcherza moczowego). Istnieją również metody wprowadzania sond ultradźwiękowych na gastrofiberoskopach do światła żołądka i dwunastnicy, co pozwala na uzyskanie obrazu trzustki, dróg żółciowych i wątroby od strony wewnętrznej.

676878_ultrasound_2

Podczas zabiegów chirurgicznych wykonuje się badania śródoperacyjne, w których sondę przesuwa się po powierzchni narządów przy otwartych powłokach jamy brzusznej. Wykonuje się je w celu lokalizacji złogów (kamieni) w drogach żółciowych i w nerkach oraz wyszukania małych zmian nowotworowych w wątrobie.
Badania śródoperacyjne stosuje się również w neurochirurgii poprzez otwory trepanacyjne w czaszce. Ostatnią metodą są badania w kąpieli wodnej (metoda immersyjna), którymi bada się narządy leżące powierzchownie, głównie sutki oraz całe ciało u małych dzieci. W metodzie tej sondy umocowane są pod wodą, w której zanurza się badany narząd. W czasie badania sondy przesuwają się automatycznie.

Badania USG dopplerowskie

Zjawisko Dopplera polega na rejestracji fali akustycznej, którą wytwarza krew przepływająca przez naczynia krwionośne i przekształceniu jej w obraz. Kolor obrazu zależy od kierunku przemieszczania się strumienia krwi do lub od detektora rejestrującego fale akustyczne. Zamiana częstotliwości fali odbitej względem padającej zostaje przetworzona na sygnał słyszalny i zarejestrowana na oscyloskopie lub graficznie.

1161377_mam

Badania dopplerowskie wnoszą wiele istotnych informacji o czynności narządów lub tkanek dzięki możliwości półilościowej lub ilościowej oceny wielkości i szybkości przepływu krwi w poszczególnych naczyniach krwionośnych.
Zjawisko Dopplera znalazło duże praktyczne zastosowanie w ocenie przepływu krwi w naczyniach mózgowych, tętnicy szyjnej wspólnej, tętnicy kręgowej (unaczynniają głowę), jamach serca, żyle wrotnej (doprowadza krew do wątroby) oraz naczyniach krwionośnych kończyn górnych i dolnych. USG dopplerowskie wykonywane jest również kobietom w ciąży w celu rejestracji czynności serca płodu. Kodowanie szybkości i wielkości przepływu krwi za pomocą koloru (tzw. kolorowy Doppler) umożliwiło obrazowanie naczyń krwionośnych o średnicy poniżej 10mm.