Badania usg 3d i usg 4d

Jest szeroko stosowana do oceny rozwoju ciąży. Typowe badanie pozwala ocenić wiek ciąży, rozwój płodu i jego położenie, ciążę mnogą, ilość płynu owodniowego, niewydolność cieśniowo - szyjkową, wady rozwojowe płodu, obumarcie płodu, biofizyczny stan i masę płodu, położenie łożyska oraz przyczyny krwawienia w ciąży.
Ocena wieku ciąży jest najbardziej precyzyjna w pierwszych 3 miesiącach je trwania, a wraz z rozwojem ciąży maleje. Oceniając wiek ciąży mierzy się różne parametry:
- GS – średnicę pęcherza żółciowego;
- CRL – długość ciemieniowo – siedzeniową;
- BPD – wymiar dwuciemieniowy główki;
- FL – długość kości udowej.
Pomocniczo wykonuje się pomiary obwodu główki (HC) i obwodu brzucha (AC).
Badanie USG pozwala ocenić także masę płodu i jego nieprawidłowości rozwojowe (IUGR). Wczesne wykrycie wad płodu np. ośrodkowego układu nerwowego, brak powłok brzusznych, guzy płodu i inne wady są pomocne w diagnostyce prenatalne. Czynność serca dziecka można obserwować już w 6 - 7 tygodniu ciąży. Rozpoznanie ultrasonograficzne nieprawidłowej lokalizacji łożyska pomaga ustalić przyczynę krwawień i wybrać właściwe postępowanie.
Możliwe jest również rozpoznanie płci dziecka, a polega ono na uwidocznieniu narządów płciowych zewnętrznych. Badanie to jest jednak obarczone pewnym błędem i zawsze należy brać to pod uwagę.

Najczęściej badanie USG wykonują lekarze radiolodzy lub rentgenodiagnostycy, ale wykonują je również interniści, kardiolodzy, ginekolodzy, ortopedzi w zależności od specyfiki badania. USG przeprowadzać można niemal wszędzie – w szpitalach, w przychodniach, w gabinetach prywatnych.

Badanie jest całkowicie bezbolesne i pozbawione ryzyka, ponieważ energia fal ultradźwiękowych jest niewielka. Wyjątek stanowi diagnostyka płodu, ponieważ struktura nowego życia jest na tyle delikatna, że nie należy jej niepotrzebnie naruszać. Nie ma najmniejszego sensu wykonywanie comiesięcznego badania jedynie dlatego, by się przekonać, czy wszystko jest w porządku.
W celu wykonania badania lekarz wskazuje pozycję w jakiej należy się ułożyć, a zależy ona od miejsca, które chcemy zdiagnozować. Następnie rozbieramy się odsłaniając odpowiednią część ciała np. brzuch, nerki, szyję itp. Lekarz pokrywa skórę lub głowicę aparatu żelem ułatwiającym wykonanie badania, a następnie wykonujemy polecenia lekarza – nabieramy lub zatrzymujemy na jakiś czas powietrze. Chwilami może być odczuwalny ból, przy silniejszym naciśnięciu głowicą miejsca chorego. Wcześniejsze przygotowanie do badania zależy oczywiście od tego, jaki narząd będzie badany. W przypadku badania jamy brzusznej /przewodu pokarmowego/ lekarze zalecają zażycie środka przeczyszczającego oraz przeciw wzdęciom. Duże znaczenie ma również przygotowanie się do badania pęcherza moczowego, który powinien być wypełniony. Ułatwi to ocenę tego narządu, bowiem pusty pęcherz jest słabo widoczny.

W diagnostyce są stosowane cztery rodzaje badań USG: poprzez skórę, poprzez sondę wprowadzaną do jam ciała, badanie śródoperacyjne oraz w kąpieli wodnej.
Badanie poprzez skórę - sonda przylega bezpośrednio do skóry i tą metodą wykonuje się większość badań stosowanych rutynowo.

Badanie poprzez sondę wprowadzaną do jam ciała – sonda może być wprowadzana do odbytu, pochwy, pęcherza moczowego, żołądka, dwunastnicy, co pozwala na uzyskanie obrazu USG trzustki, dróg żółciowych i wątroby od strony wewnętrznej. W badaniach serca i okolicy śródpiersia znajdują zastosowanie sondy przezprzełykowe. Uzupełniają one diagnostykę echokardiograficzną i nowotworową węzłów chłonnych śródpiersia.
Badanie śródoperacyjne – specjalne sondy, wysterylizowane przesuwa się po powierzchni narządów przy otwartych narządach jamy brzusznej. Wykorzystywane są najczęściej przy badaniach złogów (kamieni) w drogach żółciowych, nerkach oraz wyszukiwania zmian nowotworowych w wątrobie. Metodę tę stosuje się także w neurochirurgii poprzez otwory trepanacyjne w czaszce.
Badanie w kąpieli wodnej – stosuje się do badania narządów leżących powierzchownie, głównie do badania sutków (mammografia USG) oraz do badania całego ciała u małych dzieci. Sondy umieszczone są pod wodą, w której zanurza się badany narząd. W czasie badania sondy przesuwają się samoczynnie. Uzyskiwane w ten sposób obrazy charakteryzują się bardzo dobrą rozdzielczością, w mammografii uwidaczniają guzy o średnicy 5mm.

W diagnostyce ultrasonograficznej stosuje się ultradźwięki o częstotliwości od 1,5 do 10MHz. Współcześnie stosowane aparaty są konstruowane z myślą o wielorakich zastosowaniach diagnostycznych.

Pozwalają uzyskać obraz w tzw. czasie rzeczywistym tj. zgodnie z ruchomości danego narządu np. serca lub zgodnie z ruchomością oddechową takich narządów jak wątroba, nerka, śledziona.
Zasadniczą częścią aparatu ultradźwiękowego jest sonda (głowica), w której wytwarzane są fale i która stanowi jednocześnie odbiornik dla fal powracających, odbitych od badanych narządów. Fale wytwarzane są i odbierane za pomocą przewodników takich jak kwarc, siarczan litu, tytanian baru, cyrkonia ołowiu. W przetwornikach powstaje zjawisko piezoelektryczne umożliwiające elektryczne wytwarzanie fal ultradźwiękowych. Echa fal z narządów ciała ludzkiego po odpowiedniej obróbce elektronicznej są przedstawiane na ekranie monitora.
Elektronika tych aparatów pozwala na stosowanie ich do wielu różnych sond. Istnieją sondy linearne, typu convex lub sektorowe.
Prezentacja A (amplituda) - widoczny jest wykres amplitud ech odbitych od tkanek i narządów.
Prezentacja B (jasność) - widoczne są jasne punkty w odcieniach szarości tworzące dwuwymiarowy obraz badanych narządów.
Prezentacja M (ruch) - stosuje się w badaniach serca.
W badaniach różnych narządów wykorzystuje się różne częstotliwości fal.
Istnieją także sondy, które można wprowadzać do jam ciała np. odbytnicy, pochwy, pęcherza moczowego, żołądka czy dwunastnicy.

Ultrasonografia zabiegowa - nazwą tą określa się wykonywane pod kontrolą aparatu USG zabiegi np. diagnostyczne, lecznicze i celowane.
Zabiegi diagnostyczne to np. biopsje cytologiczne lub z pobraniem skrawka materiału do badań histopatologicznych. Zabiegi lecznicze wykonywane przy współudziale sondy USG to np. opróżnienie torbieli i krwiaków, drenaż ropni o różnej lokalizacji, zakładanie przez skórne drenów do nerek, wykonywanie przetok pęcherza moczowego nad spojeniem łonowym w celu odprowadzenia moczu. Zabiegi celowane to odmiejscowe, precyzyjne podawanie różnych leków w miejsca zmienione patologicznie np. stawy.

Metodę tę stosuje się także przy badaniach rentgenowskich w celu wykonania badań kontrastowych np. przez skórnej, przez wątrobowej cholangiografii, pielografii zstępującej. Pod kontrolą obrazu USG wkłuwa się igłę do dróg żółciowych lub miedniczki nerkowej i ta drogą podaje się płyn kontrastowy w celu wykonania zdjęć rentgenowskich.
Badanie dopplerowskie polega na rejestracji fali akustycznej, którą wytwarza krew przepływająca przez naczynia krwionośne. Kolor obrazu zależy od kierunku przemieszczania się strumienia krwi. Badanie to wnosi wiele istotnych informacji o czynności narządów i tkanek oraz o ilości i szybkości przepływu krwi. Zjawisko Dopplera znalazło duże zastosowanie w badaniach przepływu krwi w mózgu, tętnicy szyjnej i kręgowej, jamach serca, żyle wrotnej, naczyniach krwionośnych kończyn dolnych i górnych.

USG wykorzystuje fale ultradźwiękowe tak samo jak robią to na przykład delfiny lub nietoperze. Urządzenie USG składa się z dwóch części. Pierwszą z nich jest głowica i trzyma ją lekarz. Jest to jednocześnie nadajnik i odbiornik fal ultradźwiękowych. Drugą część stanowi sam aparat wyglądający jak komputer.

Posiada on monitor, na którym pojawia się obraz z badania oraz wiele przycisków służących do obsługo urządzenia. Zarys badanego narządu wygląda jak czarno-białe zdjęcie dlatego, że obraz składa się z ciemnych i jasnych punktów oznaczających przepustowość fal danego organu. Fale ultradźwiękowe są pochłaniane i odbijane przez różne tkanki w różny sposób. Potrzebna jest więc do tego analiza obrazu, którą przeprowadza aparat diagnostyczny.

Wyróżniamy takie badania USG jak: badanie jamy brzusznej, USG endorektalne, endowaginalne, serca, dopplerowskie, przezprzełykowe EndoUSG. USG może być stosowane w stosunku do różnych organów wewnętrznych w poszukiwaniu zmian chorobowych, guzków, torbieli, uszkodzeń powypadkowych. Aparat USG połączony jest z głowicą za pomocą kabli przez które płynie sygnał. Pacjent leżący na leżance odsłania na przykład brzuch, do którego przykładana jest głowica. Żeby badanie nie było kłopotliwe dla lekarza, głowicę pokrywa on żelem, pozwalającym na płynne

USG, ultrasonografia, to metoda diagnostyczna wykorzystująca fale dźwiękowe. Wykorzystując zjawisko rozpraszania, rozchodzenia się i odbicia fal w różnych tkankach można uzyskać dokładny obraz przestrzeni wewnątrz ciała.

Dzięki USG można obserwować w czasie rzeczywistym organy wewnętrzne pacjenta, jamę brzuszną albo na przykład bijące serce – jest to wtedy badanie echokardiograficzne - albo zobaczyć płód w brzuchu matki. Popularnym zastosowaniem ultrasonografii jest USG naczyń krwionośnym, które pozwala na obserwację przepływu krwi w naczyniach, ocenę jej kierunku oraz prędkości. Jest to USG dopplerowskie, dlatego, że wykorzystuje zjawiska Dopplera. Uzyskiwane obrazy zależą od wysokości częstotliwości stosowanych w badaniu. Niższe częstotliwości pozwalają na obserwację głębszych obszarów kosztem rozdzielczości.

Większe częstotliwości sprawdzają się najlepiej w stosunku do płycej położonych struktur. Obecnie, technologia pozwala na wykorzystywanie aparatów przenośnych umożliwiających na wykonywanie badań w domu pacjenta. USG dostarcza lekarzowi informacji o wyglądzie i położeniu określonych organów oraz struktur ciała. Jeśli dany organ jest powiększony, system diagnostyczny współpracujący z aparatem ultrasonograficznym wykaże patologię i określi daną wielkość. Jest to metoda na ogół bezpieczna i względnie tania oraz szybka.

Dostępność różnego rodzaju sond USG daje możliwość dokładnej i wiarygodnej oceny wszystkich narządów w obrębie jamy brzusznej: wątroba, drogi żółciowe z pęcherzykiem żółciowym, trzustki, śledziony, nerek i pęcherza moczowego oraz przestrzeni zaotrzewnowej. Istnieją również głowice do badania tarczycy, jąder oraz sutków. Inny rodzaj aparatu USG umożliwia badanie prostaty zarówno przez powłoki brzuszne z możliwością oceny zalegania moczu, jak i z użyciem specjalnej głowicy transrektalnej o zwiększonej rozdzielczości. Dzięki większej rozdzielczości przestrzennej i kontrastu możliwe jest obrazowanie harmoniczne, umożliwiające wykrycie nawet bardzo niewielkich nieprawidłowości w narządach miąższowych.

Wykorzystują opcję kolorowego Dopplera i Dopplera mocy aparat umożliwia ocenę przepływu krwi w każdym badaniu narządów. Zastosowano tu system cyfrowy o dużym kontraście umożliwiający ocenę naczyń kończyn dolnych, żył i tętnic, jak również tętnic zaopatrujących mózg.

USG dopochwowe wykonuje się innego rodzaju sondą – podłużną, grubości palca, którą wkłada się na kilka centymetrów do pochwy. Taka sonda pozwala dużo dokładniej niż zwykłe USG ocenić trzonu i wnętrza macicy, a także jajniki i jajowody. We wszystkich liczących się ośrodkach, tego rodzaju badanie wyparło już mniej dokładne badanie przez brzuch.

Ceny za wykonanie badania USG są bardzo zróżnicowane w zależności od rodzaju aparatu, którym zostało wykonane. Najprostsze badanie, standardowym urządzeniem może kosztować 30 zł. Istnieją jednak doskonałe trójwymiarowe USG, działające w systemie 3D i 4D – ceny za tego rodzaju badanie kształtują się od 120 do 250 zł.

W dzisiejszych czasach standardem jest wykonywanie USG podczas ciąży. Pozwala niemal bezbłędnie monitorować rozwój płodu. Lekarze ginekolodzy zalecają wykonać je przynajmniej trzy razy w ciągu całego okresu ciąży – pierwsze między 11 a 14 tygodniem, drugie między 11 a 22, a trzecie po 30 tygodniu ciąży. Tego typu kontrolne badanie dotyczy ciąży przebiegającej w sposób prawidłowy i niczym niezakłócony. Częstsze badania wykonuje się w przypadku, gdy pacjentka ma np. nadciśnienie lub cukrzycę, lub gdy jest to ciąża bliźniacza. W przypadku wystąpienia krwawień USG wykonuje się nawet co kilka dni.

Badanie jest dla kobiety całkowicie bezbolesne i nie wymaga żadnych przygotowań, trwa zazwyczaj do 20 minut. Na podstawie pomiarów wielkości płodu aparat USG może dokonać obliczenia wieku płodu oraz przybliżonej daty porodu. Następuje to we wczesnym okresie rozwoju płodu tj. do 14 tygodnia, mierząc odległość od czubka głowy do kości ogonowej. Tego rodzaju pomiary mają znaczenie również w przypadku oceny, czy wielkość płodu zgadza się z czasem trwania ciąży. Badanie pozwala ocenić budowę narządów wewnętrznych dziecka: serca, nerek mózgu, żołądka, kręgosłupa, pęcherza moczowego. Wady rozwojowe tych narządów najlepiej widać po 20 tygodniu ciąży. Analiza położenia płodu, wygląd i umiejscowienie łożyska pozwalają na bezproblemowe przeprowadzenie porodu.

Świadomość prawidłowego wzrastania płodu jest dla przyszłej matki bardzo istotna. Jednak w przypadku wykrycia nieprawidłowości w rozwoju płodu, już w okresie ciąży można podawać przyszłej matce leki trafiające do dziecka poprzez łożysko. Gdy stwierdzi się poważną wadę możliwe jest przeprowadzenie zabiegu ratującego dziecko zaraz po urodzeniu.

Za pomocą aparatu USG można badać niemal wszystkie narządy: jama brzuszna, narządy rodne, piersi, rozwój płodu, tarczyca, naczynia krwionośne, serce, oko, mózgu, stawy oraz kości.

Zaleceniem są oczywiście symptomy chorobowe, ale można je wykonać również prewencyjnie, szczególnie w gabinetach prywatnych. Każdą taką decyzję warto jednak skonsultować z lekarzem.

W profilaktyce chorób szczególne ważne jest wykonanie badania USG piersi u młodych kobiet do 40 roku życia. W tym okresie w piersiach przeważa tkanka gruczołowa i jest duża szansa na zaobserwowanie jakichkolwiek zmian mogących powodować powstawanie guzów piersi. Natomiast u kobiet starszych ta metoda nie wystarcza, gdyż po 45 roku życia tkanka gruczołowa zanika.

Każda młoda kobieta z kręgu tzw. podwyższonego ryzyka, u której w najbliższej rodzinie zdarzały się przypadki nowotworów piersi, powinna pomiędzy 25 – 30 rokiem życia zgłosić się na badanie profilaktyczne piersi. Współczesne urządzenia USG mają dużą rozdzielczość obrazu i pozwalają wykryć nawet najmniejsze zmiany o charakterze onkologicznym. Dzięki badaniu lekarz może także wykluczyć obecność zwapnień, zmian ogniskowych, ocenić przewody mlekowe i doły pachwowe.

Innym ważnym badanie profilaktycznym jest badanie USG naczyń krwionośnych. Stosując metodę dopplerowska sprawdza się naczynia szyjne i kręgowe oraz żylne i tętnicze kończyn dolnych. W badaniu tym można przeszkody w przepływie krwi przez żyły i aorty. Można ocenić kształt i skład blaszki miażdżycowej, ocenić szerokość tętnic, ciągłość ścian oraz kierunek przepływu krwi.